یکی از ویژگی های بارز محلههای قدیمی یزد و اکثر شهرهای کویری ایران، کوچهها
و گذرهای سرپوشیده آنهاست که به آنها «ساباط» گفته میشود. هدف از طراحی و
اجرای ساباطها این است که انسان گرمازده کویر را دمی در زیر سایه خود از تابش خورشید
در امان دارد. نحوه استقرار ساباطها به گونهای است که آدمی، در مسیر خود، در یک
توالی مناسب در فضای سایهدار قرار میگیرد. در خیلی از ساباطها، ورودی چند خانه
یکی است. این یگانگی از نظر افزایش حس همسایگی و همبستگی محلهای حائز اهمیت است.
ساباط وسیلهای حفاظتی در تقابل با وزش بادهای موسومی نیز هست. معمولاًپشتبام
ساباطها مورد استفاده واحدهای همجوار قرار میگیرد که برخی از آنها به صورت
اتاقی مشرف به کوچه جلوهگر میشود. نمونهای از این دست، در شرق مسجد جامع یزد
قرار دارد.
در برخی از کوچههای بنبست که دارای ساباط است، در قسمت ورودی آن، دری محکم
گذاشته میشده است. این گونه فضاها که برای افزایش امنیت ساکنان کوچه مؤثر بوده
«دربند» نام داشتهاند؛ مثل دربند آقاییها، کوچه دکتر علایی و لرد باجوردی.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر